Anasayfa
Haberler
Hakkımızda
Görüşler
Dünya Mirası
Dosyalar
Galeri
Linkler
Bize Ulaşın
Görüşler
Görüşler Miras Dünyası
Görüşler
Özgen Acar:
Denizatı bir kez daha‘kanatlandı’
Lidya ve Pers sanatının eşsiz buluntuları içinde “başyapıt” konumunda olan eser ikinci kez Türkiye’ye dönüyor

*1993’te Karun Hazinesi içinde Türkiye’ye dönen, bu eşsiz “kanatlı denizatı” broşunun Uşak Müzesi’nden çalındığı Ocak 2006’da fark edildi. Broş, hazinenin geri getirilmesine her aşamasında önemli katkıları olan müze müdürünce alınan kalıbından dökülen sahtesiyle 2005’te değiştirilmişti...
 
Özgün DenizatıUşak’ın Güre köyünde 1960’ların ortalarında dört ayrı “tümülüste (anıtmezar)” bulunan, 2500 yıllık ve genelde“Karun Hazinesi” denilen, Lidya ve Pers sanatının 350 kadar eşsiz buluntuları içinde“başyapıt” konumunda olan “kanatlı denizatı” (Görsel 1) ikinci kez Türkiye’ye dönüyor.
Bilindiği gibi “Denizatı” 15-35 cm boyutlarında bir deniz hayvancığı olup Yunanca kökeninden dolayı genelde“hippocampuse” denilir. Mitolojide denizlerin ve atların tanrısı Poseidon’un denizde arabasını çeken benzeri dev yaratıklara dönüşmüştür. 
 
Ancak bu görsellerin hiçbirinde “kanat”yoktur. Bu eseri “başyapıt” olarak kabul ettiren özelliği yalnızca som altından yapılmış olması değil, benzersiz biçimde “kanadının”varlığındandır. Bir anlamda bu “mitolojik yaratık” at gibi karada yürüyen, balık gibi denizde yüzen, kuş gibi havada uçan ilginç bir hayvanın varlığına olan inancın dünyada bilinen eşsiz örneğidir.
16 yıllık araştırmam ve Nev York’ta yedi yıllık mahkeme aşamasından sonra 1993’te Karun Hazinesi içinde Türkiye’ye dönen, bu eşsiz“kanatlı denizatı” broşunun Uşak Müzesi’nden çalındığı Ocak 2006’da fark edildi.
Broş, hazinenin geri getirilmesine her aşamasında önemli katkıları olan müze müdürünce alınan kalıbından dökülen sahtesiyle 2005’te değiştirilmişti. (Görsel 2)Bu sahtelerden biri de bendedir! (Görsel 3)Müdür başta olmak üzere 10 kişi çeşitli hapis cezalarına çarptırılmışlardı. Müdürün iki ayrı suçtan 17 yıl 6 aylık cezası Yargıtay’ca onandı.
  
(2)                                            (3)
 
“Damgalı eşek” konumundaki bu eşsiz eseri satamayacakları için sanıkların altınından yararlanmak üzere eritmelerinden korkuyordum. Nitekim bu eşsiz özelliğinden dolayı Almanya’nın Hagen kentinde ortaya çıktı.
O günden sonra “kanatlı denizatı”hakkında çeşitli haberler yazıldı. Alman polisinin elindeki broşun fotoğrafları bana da gönderilerek “doğruluğu-sahteliği”konusunda görüşlerim soruldu.
Bu gelişme üzerine Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nce Selçuk Üniversitesi’nden Yrd. Doç. Dr. Ertekin Doksanaltı ve Anadolu Medeniyetleri Müzesi (AMM) uzmanı Mahmut Aydın Almanya’ya broşu incelemeye gönderildiler.
Essen Savcılığı’nda 3.5 saat kimyasal, ölçüm ve biçim incelemeleri yaptıktan sonra broşun özgün “kanatlı denizatı” olduğu yolunda raporlarını verdiler. Alman polisi de aynı kanıdaydı. 
Olay şöyle gelişmişti: Uşak’ta mahkûm olanlardan birinin kayınbiraderi, pazarlamak üzere broşu Almanya’ya götürüyor.“Damgalı eşek” gösterilen kişilerce reddediliyor. Birisi ihbar ediyor. Olayla bağlantılı kişiler altı ay “teknik takibe”alınıyor. Bu kişilerden biri de Türkiye’nin“muhbiri”!
Kayınbirader, izlendiklerini anlayınca bir avukat aracılığı ile broşu savcılığa teslimediyor. Kişiler ile birlikte “muhbir” de gözaltına alınıyor. Broşun özgün olduğunun kanıtı olarak alıcılara gösterdikleri “The Lydian Treasure (Lidya –Karun Hazinesi)” adlı kitap da ele geçiyor. Ayrıca muhbirin “eroin kaçakçılığı” konusunda Alman polisince izlendiği anlaşılıyor ve sonrasında bu bağlantısından dolayı tutuklanıyor.
 
Türkiye’ye bilgi verilince AMM uzmanı Aydın, önce Uşak’a gönderiliyor, müzedeki sahtenin ölçümlerini yapıyor. Bir metal nesnenin içinde ne gibi madenlerin, ne oranda bulunduğunu belirleyen çağdaş bir aracı da götürüyor.(Görsel 4) Araçla sahtenin metal yapısını inceliyor.
Ankara’ya döndüğünde herhangi bir kuyumcudaki günümüz altın takılarda da aynı ölçümleri yaparak Uşak’taki sahte ile kıyasladığında benzer sonuçlara ulaşıyor. Bu aracı da Essen’e götürüyor. 
 
 
 
Oradaki incelemede bu benzerliklere rastlanmıyor. Ayrıca özgünün 14.3 gr ağırlık, 3.4 cm yükseklik ve 2 cm genişlik ölçüleri de tutuyor. Sahtesi kalıptan döküldüğü için farklı sonuçlar vermişti. Yasal ve diplomatik görüşmelerden sonra broş 20 yıl sonra ikinci kez Türkiye’ye dönecek.
 
ÖZGEN ACAR
 
Kaynak: Cumhuriyet, 7 Mart 2013
 
 

 

İÇERİKLE İLGİLİ FOTOĞRAFLAR
Yayın Tarihi: 07 Mart 2013 Perşembe, 09:54
  • DİĞER İÇERİKLER
    << GERİ DÖN ANASAYFA SAYFA BAŞI